Μοναστήρια - Το μικρό Άγιο Όρος της Αρκαδίας

 

Ιερά Μονή Αιμυαλών

Στα δρόμο που ενώνει τη Στεμνίτσα με τη Δημητσάνα, χτισμένη στους πρόποδες της Κλινίτσας, σε μια καταπράσινη χαράδρα που σχηματίζει το Ζυγοβιστινόρεμα βρίσκεται η ιστορική Μονή Αιμυαλών αφιερωμένη στη γέννηση της Θεοτόκου. Ιδρύθηκε στα τέλη του 16ου- αρχές του 17ου αιώνα και σήμερα αποτελείται από δύο οικοδομήματα που σχηματίζουν «Τ» στην κοιλότητα του βράχου πάνω [...]

Ιερά Μονή Λουκούς

  Η Ιερά Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, η επιλεγόμενη Λουκούς βρίσκεται κοντά στα ιστορικά χωριά Άστρος και κάτω Δολιανά. Η Μονή ανήκει στα Βυζαντινοϊστορικά μνημεία του τόπου μας. Ανασκαφές που έγιναν έχουν δώσει σημαντικά ευρήματα, που φυλάσσονται στο μουσείο του Άστρους. Η Μονή γνώρισε ημέρες δόξας αλλά κατά την τουρκική κατάκτηση γνώρισε τη διάλυση [...]

Ιερά Μονή Παλαιοπαναγιάς

ε απόσταση 5 χλμ. νότια του Άστρους πριν το Μοναστήρι της Παλαιοπαναγιάς συναντά κανείς μία σκιερή τοποθεσία, όπου ορμητικά νερά κατρακυλούσαν από ένα τεράστιο κωνικό κάδο, για να κινούν ένα νερόμυλο. Πρόκειται για το μετόχι της Μονής με το ναό του Αγ. Γεωργίου σε σχήμα θολωτής μονόχωρης Βασιλικής. Λίγο πιο κάτω χωμένη σε μια κατάφυτη [...]

Ιερά Μονή Αρτοκωστάς

ο Μοναστήρι της Παναγίας Αρτοκωστάςτο βρίσκει κανείς καθώς διατρέχει τις βραχώδεις πλαγιές του Πάρνωνα με κατεύθυνση προς τον Πραστό. 3χλμ. ΒΑ από τη Μονή υπάρχουν τα ερείπια της παλαιάς Μονής, γνωστή ως Κάτω Παναγιά. Άγνωστο γιατί η Μονή αυτή εγκαταλείφθηκε και αργότερα κτίστηκε η καινούρια. Το όνομα της Μονής – παλαιάς και νέας – είναι [...]

Μονή Παναγιάς Έλωνας

Η ιστορία της Μονής ανάγεται στο 1300. Με βάση το ιστορικό, οι βοσκοί της περιοχής έβλεπαν σε ένα δυσπρόσιτο σημείο της πλαγιάς του Πάρνωνα ένα φως. Αρχικά δεν του έδωσαν σημασία, η συνέχιση του φαινομένου όμως όξυνε την περιέργεια τους με αποτέλεσμα να καταφύγουν στον επίσκοπο Ρέοντος και Πραστού. Ο επίσκοπος συγκέντρωσε το χωριό και [...]

Ιερά Μονή Μαλεβής

Ιδρύθηκε το 717 μ.Χ. Είναι κτισμένη στον Πάρνωνα, κοντά στην κορυφή του Μαλεβού, από όπου πήρε την ονομασία Μαλεβή. Στη μάχη που έγινε μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων το 1786 η Μονή καταστράφηκε επειδή οι μοναχοί πολέμησαν εναντίων των απίστων. Όσοι μοναχοί επέζησαν μετά τη μάχη της Μαλεβής διασκορπίστηκαν σε άλλα Μοναστήρια. Στο Μοναστήρι υπάρχει μία [...]

Μονή Αγίου Νικολάου Καρυάς

Η ίδρυση της Μονής ανάγεται περίπου στην πρώτη περίοδο της Τουρκοκρατίας. Η Μονή είναι αρκετά γνωστή κυρίως λόγω της ιδιαίτερης αγιογραφίας που επιμελήθηκε το 1638 ο Γ. Μόσχος, ο οποίος χώρισε το Καθολικό σε 2 ζώνες. Στην πρώτη ζώνη, απεικονίζονται μεμονωμένοι Άγιοι, ενώ στη δεύτερη ζώνη απεικονίζονται μαρτύρια Αγίων. Η συμβολή της Moνής κατά την [...]

Μονή Αγίου Νικολάου Σίντζας

Το Μοναστήρι της Σίντζας, ιδρύθηκε πριν το 1622, κάτι που μαρτυρούν έγγραφα της εποχής. Το Μοναστήρι βρίσκεται ΒΔ του Λεωνιδίου και είναι προσβάσιμο με αυτοκίνητο. Το όνομα Σίτζα, εικάζεται οτι αποτελεί την τσακώνικη προφορά της λέξης συκιά, μια συκιά δηλ πάνω σε βράχο, κάτι που δε φαντάζει περίεργο, αν αναλογιστεί κανείς την τοποθεσία που είναι [...]

Νέα Μονή Φιλοσόφου και Κρυφό Σχολειό

Ο Ναός της Νέας Μονής Φιλοσόφου, η οποία σήμερα αποτελεί μετόχι της Μονής Προδρόμου, είναι αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Χτίστηκε στα 1661 και έχει απόλυτα αρμονικό σταυροειδές σχήμα, με σημαντικής τέχνης τοιχογραφίες και εξαιρετικά διακοσμημένο ξύλινο τέμπλο, φιλοτεχνημένα από τον αγιογράφο Βίκτωρα ενώ δεσπόζει η εικόνα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Η Παλαιά Μονή [...]

Παλαιά και Νέα Μονή Καλαμίου

Η Νέα Μονή Καλαμίου χρονολογείται από το 1723 περίπου και βρίσκεται στη χαράδρα του Λόυσιου σε κοντινή απόσταση από την Παλαιά Μονή Καλαμίου, η οποία είναι χτισμένη σε σχετικά δυσπρόσιτο σημείο στα ριζά ενός απόκρημνου βράχου. Στο πίσω μέρος της Νέας Μονής Καλαμίου ξεκινά μονοπάτι που οδηγεί στην Παλαιά Μονή (15ου-16ου αιώνα). Ακόμα κι αν δεν [...]

_____________________________
http://houdishouses.gr/

«ΟΙ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ»

Του Νίκου Ι. Κωστάρα

kaptanikolaskostaras@yahoo.com

            Οι χαιρετισμοί προς την Υπέρμαχο Στρατηγό στη σημερινή αβέβαιη εποχή είναι επίκαιροι και ελπιδοφόροι. Δημιουργούν θερμή και υποβλητική ατμόσφαιρα για να εκφράσουν την απέραντη ευγνωμοσύνη, τη βαθιά συγκίνηση και τις θερμές ευχαριστίες στην άγια Μορφή της Παναγίας. Όλη η ομορφιά, όλη η χάρη, όλη η καλοσύνη συμπυκνωμένη στην καλοσύνη της Παναγίας. Ένας χείμαρρος ψυχικής εξομολόγησης, εσωτερικής αναγνώρισης. Γιατί οι χαιρετισμοί προς την Θεοτόκο είναι ένας λαμπρός λογοτεχνικός αστέρας. Ό,τι καλύτερο γλωσσικά, ό,τι ομορφότερο λεκτικά, ό,τι εντυπωσιακότερο σχηματικά, θρησκευτικό, αινετικό ποίημα. Το ασάλευτο στήριγμα του Ελληνισμού, σ’ όλες τις καταπιέσεις και στους πολλούς κλυδωνισμούς. Είναι οι «χαιρετισμοί» που διαλύουν τα σύννεφα της απιστίας, της άρνησης και της αμφιβολίας των χαλεπών καιρών μας, που βομβαρδίζονται συστηματικά από τα «τηλεσκουπίδια» των Μ.Μ.Ε. αποπροσανατολίζοντας τον λαό μας από τα Εθνικά προβλήματα.

            Άλλη εικόνα μας διαμορφώνουν τα Μ.Μ.Ε. στην κινούμενη άμμο της εποχής μας και άλλη διαπιστώνουμε με τους «χαιρετισμούς» που οι πιστοί κατακλύζουν τους ναούς. Η Ελληνορθόδοξη παράδοση έχει βαθιές ρίζες με σταθερές αξίες στο λαό. Υπάρχουν αντισώματα, η σιωπηλή δύναμη καλά ριζοκρατεί και δεν παρασύρεται. Γεμίζουν τους ναούς όπως τη δύσκολη εκείνη εποχή – το 626 μ.Χ. που κινδύνευε η Βασιλεύουσα από την πολιορκία των Αβάρων και των Περσών.

            Τότε ο Αυτοκράτορας Ηράκλειτος βρισκόταν μακράν της Κωνσταντινουπόλεως στην Κιλικία, στη, Τρίτη εκστρατεία κατά των Περσών. Αλλά ο Χοσρόη Β’ των Περσών προέβη σε τολμηρό αντιπερισπασμό. Κατόπιν συνεννοήσεως μετά των Αβάρων, πολιόρκησαν από κοινού την Κωνσταντινούπολη με ογδόντα χιλιάδες στρατό, πολιορκητικών μηχανών και μονόξυλων πειρατικών πλοίων. Ο Ηράκλειτος δεν μπορούσε, αλλά ούτε πρόφθανε να επιστρέψει στη Βασιλέυουσα. Είχε όμως εμπιστοσύνη στους συμβούλους του, τον Πατριάρχη Σέργιο και τον Πατρίκιο Βώνο μαζί με τον οκταετή γιο του Κωνσταντίνο. Προ της αναχωρήσεώς του είχε γίνει κατανυκτική δέηση στο ναό της Αγίας Σοφίας , που ο ίδιος είχε απαγγείλει την ευχή: «Δέσποτα Θεέ και Κύριε Ιησού Χριστέ, μη παραδώσης ημάς εις όνειδος τοις εχθροίς Σου δια τάς αμαρτίας ημών, αλλ’ επιβλέψας ελέησον και την κατά των εχθρών Σου νίκην δος ημίν, όπως μη καυχήσωνται αλάστορες και της Σης κληρονομιάς επαιρόμενοι».

            Μπροστά στον επικείμενο κίνδυνο, ο Πατριάρχης Σέργιος κρατούσε την εικόνα της Θεοτόκου, περιερχόταν τα τείχη και ενεθάρρυνε τους στρατιώτες και τους πολίτες, οι οποίοι έδειξαν θάρρος και ευψυχία. Οι Αβάροι είχαν την πεποίθηση ότι θα πετύχουν στην πολιορκία αλλά μετά δέκα μέρες αγώνα, δηλαδή την 7^η Αυγούστου 626, ο Βυζαντινός στόλος απέκρουσε μεγάλη επίθεση των Αβάρων και κατεβύθισε πλήθος μονόξυλων. Τόσο μεγάλη ήταν η καταστροφή των εχθρών ώστε ο Γεώργιος Πισίδης – αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων – ονομάζει τον Κεράτιον Κόλπον «ερυθράν θάλασσαν εκ του ρεύσαντος αίματος».

Στην τροπή του σε άτακτη φυγή συνετέλεσε και ένα φυσικό γεγονός! Το αιφνίδιο ξέσπασμα μιας πολύ μεγάλης θαλασσοταραχής και μιας πολύ μεγάλης θύελλας, με τη συνοδεία αστραπών, βροντών και κεραυνών και το βύθισμα πολλών εχθρικών πλοίων.

            Μετά αυτήν την αποτυχία ο Χαγάνος έκαυσε τις μηχανές του και απεχώρησε. Η Πόλη νίκησε, η Πόλη σώθηκε. Και ο λαός της και ο στρατός της, οι υπερασπιστές της απέδωσαν τη νίκη της και τη σωτηρία της στην «Υπερμάχω Στρατηγό», την Υπεραγία Θεοτόκο. Οι κάτοικοι της Κωνσταντινουπόλεως απαλλαγέντες του εχθρού εξύμνησαν αμέσως τη στρατηγό «παρθένον», στην οποία απέδωσαν την λαμπράν νίκην δια του Ακάθιστου Ύμνου, που έψαλαν όρθιοι, στο ναό της Παναγίας των Βλαχερνών, που ήταν πλησίον του ναυστάθμου των εχθρών:

«Τη Υπερμάχω στρατηγώ τα νικητήρια!

ως λυτρωθείσα των δεινών ευχαριστήρια

Αναγράφω Σοι, η πόλις Σου Θεοτόκε.

Αλλ’ ως έχουσα το κράτος απροσμάχητον,

Εκ παντοίων με κινδύνων ελευθέρωσον.

Ίνα κράζω Σοί: χαίρε νύμφη ανύμφευτε!»

            Είναι ένας θαυμάσιος ύμνος που αποτελεί ένα «θαυμάσιο καλλιτέχνημα της βυζαντινής λογοτεχνίας» και περιλαμβάνει το προοίμιον και 24 ύμνους με αλφαβητική σειρά. Ως ποιητής του Ύμνου θεωρείται μάλλον ο Ρωμανός ο Μελωδός, αλλά είναι άλλοι που αποδίδουν αυτόν στον πατριάρχη Σέργιον ή στον Γεώργιο Πισίδην και σε άλλους.

            Σ’ αυτούς τους «χαιρετισμούς» δοξάζεται το μεγαλείο και ο θησαυρός της Ελληνικής γλώσσας. Τόσο ο Ύμνος όσο και ο Κανών αποτελούν ένα αριστουργηματικό εγκώμιο προς την Υπερμάχο Θεοτόκο, τη Μάνα της Ρωμιοσύνης. Από τότε θεωρείται η Υπέρμαχος του Γένους, που σε όλους τους Εθνικούς μας αγώνες υπήρξε προστάτιδα και βοηθός των αγωνιζομένων Ελλήνων «Ρόδον το αμάραντον», που μοσχοβόλησε και αγίασε την καταβασανισμένη Ελλάδα» (Φ. Κόντογλου). Ιδανικό στήριγμα στις ανθρώπινες δοκιμασίες και ισχυρό φως στα ψυχικά σκοτάδια της ζωής.

            «Λιμήν ημίν γενού θαλαττεύουσι και ορμητήριον, εν των πελάγει των θλίψεων και των σκανδάλων πάντων του πολεμήτορος».

            «Χαίρε ολκάς των θελόντων σωθήναι, χαίρε λιμήν των του βίου πλωτήρων, χαίρε φιλοσόφους ασόφους, δεικνύουσα, χαίρε τεχνολόγους αλόγους ελέγχουσα. Χαίρε σοφών υπερβαίνουσα γνώσιν,  χαίρε γέφυρα μετάγουσα τους εκ γης προς ουρανόν. Την πάσαν ελπίδα μου εις σε ανατίθημι Μήτηρ του Θεού, φύλαξον με υπό την σκέπην σου».

            Η Ελλάδα τιμά και χαιρετίζει τη Μάνα της Ρωμιοσύνης και ελπίζει στη συμπαράστασή της στους δύσκολους καιρούς.

Νίκος Ι. Κωστάρας

__________________________________________________________

* Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Αρκαδικό Βήμα" αρ. φύλλου 232

Ι.Μ.Τιμίου Προδρόμου Γορτυνίας

Η Μονή του Προδρόμου είναι κτισμένη στη ρίζα ενός απότομου βράχου στην αριστερή πλευρά της χαράδρας του Λουσίου, κοντά στα πανέμορφα χωριά της Στεμνίτσας και της Δημητσάνας . Το τοπίο είναι επιβλητικό και θυμίζει Μετέωρα και Μέγα Σπήλαιο.
Ο ναός του Αγ. Ιωάννου του Προδρόμου είναι μονόκλιτη θολωτή βασιλική και κοσμείται με αξιόλογες αγιογραφίες. Τοιχογραφίες υπάρχουν και εκτός του ναού μαγνητίζοντας το βλέμμα κάθε επισκέπτη. Η μονή αυτή ως κοινόβιο μοναστήρι έγινε μάλλον στα μέσα του 16ου αι. αλλά από το 12ο αι. άκμαζαν στην περιοχή πολλά ασκητήρια με σπουδαιότερο αυτό του Τιμίου Προδρόμου. Επί τουρκοκρατίας (16ο αι.) τα ασκητήρια αυτά ενώθηκαν αποτελώντας τη Μονή. Από την αρχή της ίδρυσης έγινε σταυροπηγιακή.
Κατά την επανάσταση του 1821 η μονή αποτέλεσε καταφύγιο και νοσοκομείο για τους αγωνιστές. Το 1834 η μονή διαλύθηκε λόγω ενός διατάγματος περί διάλυσης μονών, που έχουν κάτω από 7 μοναχούς. Το 1838 όμως έγινε ανασύσταση της μονής και γνώρισε μεγάλη ακμή υλική και πνευματική.
Σήμερα στη μονή λειτουργεί εργαστήριο ζωγραφικής και ραπτικής ιερών ενδυμάτων και υπάρχει μια αξιόλογη συλλογή 1000 περίπου βιβλίων. Η μονή του Προδρόμου, συνεχίζοντας τις παλιές παραδόσεις, αποτελεί θρησκευτικό και πνευματικό κέντρο της περιοχής. Το πλήθος των επισκεπτών, που συρρέει κάθε χρόνο είναι τεράστιο, γιατί εκτός από την πνευματική ανάταση, που προσφέρει η μονή είναι κτισμένη σε ένα τοπίο απερίγραπτης ομορφιάς, πάνω σε επιβλητικούς βράχους, μέσα σε οργιώδη βλάστηση και από κάτω να ακούγεται το βουητό των νερών του ποταμού Λούσιου.

TO ARXONTARIKI




"Κάθε πρωΐ ο Θεός ευλογεί τον κόσμο με το ένα χέρι, άλλ' όταν ιδή κανέναν ταπεινό άνθρωπο, τον ευλογεί με τα δυο Του χέρια. εκείνος πού έχει μεγαλύτερη ταπείνωση, είναι ο μεγαλύτερος από όλους." παπά Τύχων

________________

*από το: http://www.agiooros.net/forum/viewtopic.php?f=31&t=12204

"Κάθε πρωΐ ο Θεός ευλογεί τον κόσμο με το ένα χέρι

Σε μια αλλοτριωμένη ισοπεδωμένη καταναλωτική κοινωνία το μήνυμα των τριών Ιεραρχών είναι επίκαιρο και προβάλλει φωτεινό και σωστικό για να φωτίσει αλλά και να φρενάρει τον κατήφορο που ακολουθούμε ως κοινωνία...

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ

ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ

του Νίκου Ι. Κωστάρα

            Σε μια αλλοτριωμένη ισοπεδωμένη καταναλωτική κοινωνία το μήνυμα των τριών Ιεραρχών είναι επίκαιρο και προβάλλει φωτεινό και σωστικό για να φωτίσει αλλά και να φρενάρει τον κατήφορο που ακολουθούν οι νέοι μας. Σήμερα η γιορτή των ελληνικών γραμμάτων είναι λησμονημένη και υποβαθμισμένη και γίνεται χωρίς υπευθυνότητα. Γι’ αυτό και η κρίση της ελληνικής παιδείας βρίσκεται σε αδιέξοδο και δεν θεραπεύεται με τις άστοχες διαδοχικές μεταρρυθμίσεις γιατί έχουν υποβαθμιστεί οι διαχρονικές αξίες, απουσιάζουν τα πρότυπα και δεν υπάρχουν οράματα και κίνητρα για τους νέους για να δημιουργήσουν τη γνήσια αυριανή Ελλάδα. Αδιαφορούν. Ζούμε σε μια αντιπνευματική υλιστική εποχή. Ο πνευματικός αποπροσανατολισμός και η πολιτιστική πενία της εποχής μας επιβάλλουν να στραφούμε στις καθάριες πηγές των προγόνων μας και να ενστερνιστούμε τις διαχρονικές ιδέες τους για να απεγκλωβιστούμε από το πνευματικό τέλμα της καταναλωτικής κοινωνίας.

            Χρειαζόμαστε μια παιδεία ηρωισμού και θυσίας για να διαφυλάξουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά και ν’ ανεβάσουμε την ποιότητα του ανθρώπου φρενάροντας την αλλοτρίωση και τον αμοραλισμό. Και αυτά τα εφόδια θα τα βρούμε στους τρεις ιεράρχες, οι οποίοι «ήταν φορείς του ελληνικού πνεύματος» κατά τον πνευματικό δάσκαλο Παναγιώτη Κανελλόπουλο.

            Στη διδαχή των αιώνων οι Τρεις Ιεράρχες – Μέγας Βασίλειος, Γρηγόριος Θεολόγος και Ιωάννης Χρυσόστομος – προβάλλουν ως πρότυπα αρετής, υποδείγματα αγωγής και φωτεινοί οδηγοί για την πνευματική και ηθική ανάπτυξη της νέας γενιάς.

            Οι σεμνές μορφές των τριών ιεραρχών υψώνονται πάντα στο στερέωμα για να καταυγάζουν με ανέσπερο Ελληνοχριστιανικό φως την ελληνική πορεία μας. Αγωνίστηκαν για την επικράτηση του ελληνικού χριστιανισμού και του χριστιανικού ελληνισμού. Πέτυχαν τη σύζευξη της κλασσικής παιδείας με τη χριστιανική ηθική και διέσωσαν ό,τι πολύτιμο είχε δημιουργήσει η ανθρώπινη διάνοια μέσα στο πνεύμα φωτός, της ελευθερίας και της αγάπης. Βίωσαν και πρόβαλαν το μέτρο, την πληρότητα και την καθολικότητα. Υπήρξαν φορείς υψηλής μορφωτικής στάθμης για να χαρακτηριστούν «Οικουμενικοί διδάσκαλοι». Φωτεινές προσωπικότητες, οι οποίες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του παγκόσμιου πολιτισμού. Αγάπησαν πολύ την αρχαία ελληνική φιλολογία και φιλοσοφία. Υποδεικνύουν στους νέους την αρετή του Σωκράτη, του Αριστοτέλη, του Αριστείδη αλλά εφιστούν την προσοχή όπως «σοφώς εξ απάντων συλλέγοντας το χρήσιμον, φεύγοντες δι ‘εκάστου των βλάβων». Η παιδεία γι’ αυτούς είναι «τέχνη των τεχνών, επιστήμη επιστημών ... και των παρ’ ημίν αγαθών το πρώτον!» τονίζοντας «το Ελληνίζειν εστίν πολυσήμαντον» και «Πάσα μεν η ποίησις τω Ομήρω αρετής εστίν έπαινος» (Μ. Βασίλειος).

            Μας άφησαν ένα απέραντο συγγραφικό έργο στο οποίο διασώζεται όχι μόνο ο μοναδικός ελληνικός λόγος αλλά ολόκληρη η αρχαία μας κληρονομιά και ό,τι καλό είχε δημιουργήσει η αρχαιότητα.

            Οι τρεις ιεράρχες δεν ήταν μόνο θιασώτες του λόγου αλλά και ακάματοι εργάτες του έργου. Με πολλή αγάπη αγκάλιασαν τον πλησίον, τον αγάπησαν με καλοσύνη και στοργή και του έδιναν όλα για να τον ανακουφίσουν. Ίδρυσαν πλήθος εναγών ιδρυμάτων: νοσοκομεία, γηροκομεία, πτωχοκομεία. Η περίφημη και μοναδική «Βασιλειάδα» του Μεγάλου Βασιλείου στην Καισάρεια της Καπαδοκίας και το θαυμαστό φιλανθρωπικό έργο του Χρυσοστόμου στην Αντιόχεια και μετά στην Κωνσταντινούπολη αποτελούν πρωτοφανή και μοναδικά έργα στα ιστορικά χρονικά εκδήλωσης αγάπης και στοργής για τον πονεμένο άνθρωπο. Εφάρμοσαν κοινωνική πολιτική, που κανένα κράτος της Γης δεν μπόρεσε να εφαρμόσει.

            Οι μεγάλοι αυτοί Πατέρες δεν καλλιέργησαν στα πρόσωπά τους μόνο το πνεύμα αλλά και την αρετή, που βίωναν στην καθημερινή τους ζωή. Οι μητέρες τους ήταν φωτεινά παραδείγματα ευλάβειας και αυτοθυσίας, παραδείγματα για τις σημερινές μητέρες.

            Το μήνυμα των Τριών Ιεραρχών είναι απαραίτητο για να δούμε τον εαυτό μας, τους συνανθρώπους μας, το περιβάλλον, το Θεό, τα πάντα, στις πραγματικές τους διαστάσεις. Πρέπει να δώσουμε να καταλάβουν οι νέοι ότι υπάρχουν κι άλλες αξίες εκτός από την κατανάλωση και το χρήμα.

            Είναι μια ευκαιρία με την σημερινή γιορτή των ελληνικών γραμμάτων να στρέψουμε το βλέμμα μας σ’ αυτούς του μεγάλους «παιδαγωγούς της νεότητας». Οι Δάσκαλοι και οι καθηγητές να είναι λειτουργοί και οι μαθητές να ενσκήψουν και να μελετήσουν τα σοφά συγγράμματά τους με τις διαχρονικές αλήθειες, για να οπλιστούν και ν’ αντέξουν τη λαίλαπα της αλλοτριωμένης και αμοραλιστικής κοινωνίας μας, αν θέλουμε να διαφυλάξουμε την ελληνορθόδοξη παράδοσή μας στην οικογένεια και ν’ ανεβάσουμε την ποιότητα του ανθρώπου στον αστερισμό της δημιουργίας σ’ αυτόν τον βαθύρριζο τόπο.

Νίκος Ι. Κωστάρας

Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΑΣΜΟΥ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ

Του Νίκου Ι. Κωστάρα

            Ο Αγιασμός των υδάτων έχει διαχρονική παράδοση. Άλλωστε η ιστορία του νερού αρχίζει, ίσως, συγχρόνως με την ιστορία του ανθρώπου. Ο πρωτόγονος άνθρωπος φρόντισε από την αρχή να κατοικεί κοντά στις πηγές, στα ποτάμια και τις λίμνες. Ακόμη στη «Γένεση» αναφέρεται: «Και εκάλεσεν ο Θεός την ξηράν, Γην και το σύναγμα των υδάτων εκάλεσε θαλάσσας και είδεν ο Θεός ότι ήτο καλόν και πνεύμα Θεού εφέρετο επάνω του ύδατος» (Γεν. Α’ 2). Γιατί η θάλασσα είναι το αιώνιο σύμβολο της μήτρας της απεραντοσύνης της ανθρώπινης ψυχής από την οποία ξεκίνησε ο άνθρωπος. Η λειτουργία του νερού ως συστατικό στοιχείο της δημιουργίας του κόσμου ήταν η επικρατούσα άποψη μεταξύ των φιλοσόφων στην Αρχαία Ελλάδα. «΄Υδωρ αρχή της φύσης» τονίζει ο Θαλής ο Μιλήσιος ενώ ο Φερεκύδης υποστηρίζει: «Αρχήν όλων το ύδωρ», και στην Κίνα: «το ύδωρ είναι κοντά στο ΤΑΟ» (Λάου Τσε). Στους μύθους όλων των λαών το νερό έχει μαγικές δυνάμεις, είναι ουσία αναγεννητική, αναζωογονητική και εξαγνιστική.

            Το θαλασσινό νερό έχει την ίδια σύσταση με το αίμα μας. Οι βιολόγοι το απέδειξαν πως η ζωή γεννήθηκε στο αλμυρό νερό, για να ξεστρατίσει αργότερα στη στεριά. Το ίδιο και οι κοινωνιολόγοι επιμένουν ότι ο χερσαίος άνθρωπος έγινε αμφίβιος και χίμηξε στη θάλασσα να βρει τον πολιτισμό. «Στις φλέβες όλων μας υπάρχει το ίδιο ακριβώς ποσοστό αλατιού μέσα στο αίμα. Το ίδιο συμβαίνει στον ιδρώτα και στα δάκρυά μας. Είμαστε δεμένοι με τον ωκεανό και όταν ξαναγυρίζουμε στη θάλασσα - είτε για να σαλπάρουμε, είτε για να ρεμβάσουμε – επιστρέφουμε ξανά στις ρίζες μας» (Τζων Φ. Κέννεντυ).

            Πάνω στα κύματα σφυρηλατήθηκε η νοημοσύνη του ανθρώπου. Αφετηρία νοημάτων και ήθους η θάλασσα. Γι’ αυτό και ο Ιησούς για να εκλέξει τους μελλοντικούς συνεργάτες και συνεχιστές του έργου του δεν προσφεύγει στους θρησκευτικούς και ιερατικούς κύκλους των Ιεροσολύμων αλλά πηγαίνει στη γραφική λίμνη Τιβεριάδα και τους ψαράδες που τους μετέβαλε σε «αλιείς ανθρώπων». Λέγοντας προς τον  Σίμωνα: «Φέρε το πλοίο πάλι στα βαθιά της λίμνης και ρίξτε τα δίχτυα σας για ψάρια» [Λουκ.ε΄4].  Άλλωστε η βάπτισή Του έγινε στον Ιορδάνη ποταμό. Βαπτίστηκε στον Ιορδάνη ποταμό και δεν είχε ανάγκη βαπτίσεως. Δογματικά η βάπτιση του Χριστού συμβολίζει την παλιγγενεσία του ανθρώπου. Κατά την αρχέτυπη αντίληψη τα Θεοφάνεια / Φώτα κλείνουν το άνοιγμα στο χρόνο της περιόδου των «αβάπτιστων ημερών» του «ιερού χάους» της αναγέννησης του Χρόνου και του Κόσμου. Η γιορτή αυτή είναι η πραγματική αρχή του Ανανεωμένου Χρόνου, γι’ αυτό σε πολλά μέρη της Ελλάδος θεωρείται ως η μεγαλύτερη γιορτή του χρόνου. Πρόκειται για μεγάλη γιορτή του χριστιανισμού. Λατρεία των νερών έχει χαρακτηρισθεί η γιορτή των Θεοφανείων. Ανοίγουν οι ουρανοί, η θάλασσα γλυκαίνει, οι άνεμοι ημερεύουν ακόμα και τα ζώα μιλούν. Τα Φώτα πρωτοφορούσαν οι άνθρωποι κάθε καινούριο ρούχο «για να φωτιστεί», τότε γινόταν και η έναρξη των θαλασσινών ταξιδιών: «Τώρα αγιάζουν τα νερά και φεύγουν τα καράβια...».

            Η ανανέωση του κόσμου άρχιζε από την ανανέωση των υδάτων – πρακτικά με την εκκένωση των αγγείων με νερό την παραμονή των Θεοφανίων, συμβολικά με τον αγιασμό των υδάτων με την κατάδυση του σταυρού στο νερό. Στα Θεοφάνια επαναλαμβάνεται η βάπτιση του Χριστού και τα περιστέρια γίνονται το πνεύμα του Θεού. Ο σταυρός που πέφτει στο νερό είναι ο ίδιος ο Χριστός και ο ήρωας της ημέρας γίνεται «νονός» του Χριστού, αφού η παράδοση θέλει κάθε βαπτισμένος να έχει τον ανάδοχό του. Κατά το «Θείον πρότυπον» τη στιγμή της κατάδυσης του Σταυρού-Χριστού, όλα τα νερά του κόσμου μετατρέπονται στα νερά του Ιορδάνη. Όλοι οι λαοί του ορθόδοξου κόσμου απέδιδαν μεγάλη δύναμη στο αγιασμένο νερό των Θεοφανείων. «Νυν ουκ έτι προσαγορεύομαι θάλασσα αλλά κολυμβήθρα ουράνιος ... νυν εγενόμην πηγή ιάματα βρύουσα» (Ι. Χρυσόστομος). «Σήμερον των υδάτων αγιάζεται η φύσις», ψάλλεται στον αγιασμό των Θεοφανείων. «Κύριε ο Θεός των Δυνάμεων ... καθάρισαν το φρέαρ τούτο και αγίασον το ύδωρ τούτο τω πνεύματί σου τω Αγίω ...». «Ευλόγησον το άλας τούτο και μετέβαλε αυτό εις θυσίαν αγαλλιάσεως ...». Το νερό το οποίο αγιάζεται την ημέρα των φώτων είναι το πιο ζωτικό στοιχείο της ζωής όλων των έμβιων και τιμήθηκε ιδιαίτερα από τον Ιησού Χριστό. «Χριστός εφάνη εν Ιορδάνη αγιάσαι τα ύδατα». Ο Ιησούς Χριστός πραγματοποίησε πολλές ιάσεις ασθενών με τη βοήθεια του νερού, θέλοντας πάντα να υπογραμμίσει τη σημασία του για τη ζωή των ανθρώπων.

Ο μεγάλος αγιασμός αποτελεί τελετή καθαγιασμού κι εξαγνισμού των υδάτων. Από τη βρύση ως τον ποταμό, τη λίμνη και τη θάλασσα, τα νερά θεωρούνται ιερά. Το νερό ως μέσο καθαρμού κι εξαγνισμού απαντάται στη λατρευτική ζωή πολλών θρησκευτικών συστημάτων.

Αιώνες πριν από τα Θεοφάνεια στην Αρχαία Ελλάδα υπήρχε η «Επιφάνεια» όχι ως εορτή αλλά ως πεποίθηση των θρησκευομένων για την παρουσίαση ενώπιον τους της θεϊκής δύναμης. Η «Επιφάνεια» των αρχαίων θεοτήτων στους ανθρώπους και η χρήση του νερού από τους αρχαίους ως μέσο καθαρμού αποτελούν, τηρουμένων των αναλογιών, ιδιότυπη προτύπωση της εορτής των Θεοφανείων. Ο καθαρισμός κατά τη γέννηση αποτελούσε κατ’ ουσίαν αναπαράσταση του μύθου, σύμφωνα με τον οποίο, μόλις γεννήθηκε ο Δίας τον έλουσαν στον ποταμό Γορτύνιο, ο οποίος μετονομάστηκε σε Λούσιο.

Στην Ιλιάδα, κύρια θέση κατέχουν αναφορές οι οποίες αφορούν το λουτρό των νεκρών και τον καθαρμό των πολεμιστών, επιτιθεμένων και αμυνομένων, πριν από τις διάφορες τελετουργικές ή θρησκευτικές πράξεις.

Την ίδια μέρα γινόταν σε πολλά μέρη πλύσιμο των εικόνων σε λίμνες, ποτάμια ή στη θάλασσα συνήθεια που παραπέμπει στα πλυντήρια του αγάλματος της Αθηνάς από τους αρχαίους Αθηναίους στο Φάληρο. Το ύδωρ της Στυγός και το αθάνατο νερό που έχει τη δύναμη εξαγνισμού και καθαρμού αποτελούν πανάρχαιες μυθικές λαϊκές παραδόσεις.

            Μέσα στην τελετή του «Αγιασμού των υδάτων» στο βαθύτερο μήνυμά του τονίζεται και η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η καθαρότητα της θάλασσας Αυτό που αποτελούσε αντικείμενο προβληματισμού των αρχαίων Ελλήνων στα πανάρχαια χρόνια. Είχαν προβλέψει την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος με τρεις θαλάσσιες θεότητες. Την Ακταία, αφιερωμένη στην καθαρότητα των ακτών. Την Αλκίππη, προστάτιδα του θαλάσσιου βυθού. Τέσσερις άλκιμοι νέοι καταδύονταν για να φέρουν σημάδι των βυθών πριν κινήσουν οι πλόες. Εάν η πέτρα που ανελάμβαναν από το βυθό είχε πράσινο υγιές χόρτο – θαλασσοφύκι – τότε τα Αναληπτήρια γιορτάζονταν με θυσίες και κοινής συμμετοχής εκδηλώσεις. Ακόμη είχαν την Ασίνηα, που απέβλεπε στους πλόες και τιμούνταν όσοι τηρούσαν τους κανονισμούς, λαμβάνοντες ως βραβείο τον «Ασίνηον λίθον» και τονίζοντας «Αλόν σέβου».

            Ο Αγιασμός των Υδάτων ας συνδυασθεί με την καθαρότητα των ακτών και την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος όπως στην αρχαιότητα. Γιατί η θάλασσα είναι η μεγάλη τροφός της πατρίδας μας. Στοιχείο συνυφασμένο με την ιστορία του τόπου μας και την Εθνική μας ταυτότητα. Ο Ελληνικός πολιτισμός είναι θαλασσογέννητος και χρειάζεται τον καθαγιασμό των υδάτων για να λάμψει η παράδοση και να συνεχιστεί η θαλάσσια προστασία, όπως και η καθαρότητα πηγών, λιμνών και ποταμών αλλά και των ψυχών των ανθρώπων.

Νίκος Ι. Κωστάρας

Τρίφωνη Νεανική Χορωδία Κοριτσιών του Δήμου Φλώρινας και Νεανική Χορωδία Νίκος Αστρινίδης Θεσσαλονίκης

Παιδικη χορωδια Δ.Λιωτσης- Alleluia-JS BACH Cantata No 142

Συναυλία 21 Δεκεμβριου 2011
Τρίφωνη Νεανική Χορωδία Κοριτσιών του Δήμου Φλώρινας
και Νεανική Χορωδία Νίκος Αστρινίδης Θεσσαλονίκης

Αίθουσα θεάτρου Φ.Σ.Φ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ Φλώρινας περισσότεροι

Xρόνια πολλά και ευχές για μια χαρούμενη χρονιά να είναι για όλους το 2012